Close

Dirprwy Raglaw

Mae gofyn i Arglwydd Raglawiaid benodi Dirprwy Raglawiaid o fewn mudiad sy’n amrywio gan ddibynnu ar boblogaeth sir. Maen nhw’n cael eu penodi gan yr Arglwydd Raglaw, ac mae’r penodiad yn cael ei gymeradwyo gan y Frenhines. Mae’r llythrennau ‘DL’ yn ymddangos ar ôl eu henwau. Mae’r Arglwydd Raglaw yn penodi Dirprwy Arglwydd Raglaw o blith y Dirprwyon.

Bywgraffiadau’r Dirprwyon

R D “Sandy” Blair CBE   

Cyfreithiwr yn wreiddiol, Sandy oedd un o Brif Weithredwyr ifancaf Awdurdod Lleol ar ei benodiad i Bassetlaw DC yn 1984.

Daeth i Gymru pan gafodd ei recriwtio i arwain Cyngor Casnewydd yn 1992.  Fe arweiniodd Sandy yr Awdurdod trwy’r ail-drefnu (a arweiniodd at ddiddymu Cyngor Sir Gwent) ac fe arhosodd tan 2000 ac yn y flwyddyn honno roedd hefyd yn Llywydd ar SOLACE yn y DU.

Yn 2001, fe’i penodwyd yn Gyfarwyddwr Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru a bu ymddeol o’r swydd yn 2004.

Ar ôl hynny bu Sandy mewn nifer o rolau cyhoeddus, yn fwyaf diweddar fel Cadeirydd Bwrdd Cydnabyddiaeth Ariannol Annibynnol y Cynulliad Cenedlaethol.  Ers 2005, mae hefyd wedi cael nifer o uwch rolau lleyg yn yr Eglwys yng Nghymru yn lleol ac yn genedlaethol ac mae’n Ymddiriedolwr gyda Growing Space a Sefydliad Bevan.

Yn briod i Sue, ynad a ymddeolodd yn ddiweddar, mae ganddynt tri o blant a phump o wyrion.

Penodwyd Sandy yn DL ym mis Ebrill 2014.

Liz Broome

Liz Broome yw Rheolwr Gyfarwyddwr y busnes teuluol, Canolfan Ddigwyddiadau David Broome. Ei rôl hi, ar y cyd â’i gŵr a’i dau fab, yw datblygiad a rheolaeth y Ganolfan o ddydd i ddydd.

Penodwyd Liz yn Ddirprwy Raglaw ym mis Ebrill 2014.

Anthony “Anto” Clay

Magwyd Anto yn Sir Fynwy ac yn dilyn gyrfa yn y Fyddin a chyfnod yn byw yn Swydd Gaerwrangon, fe symudodd yn ôl i Ddyffryn Gwy ychydig flynyddoedd yn ôl i ddilyn gyrfa ym maes Tir ac Ystâd gyda Knight Frank LLP. Mae nawr yn gweithio yn ei swyddfa yn Henffordd gyda chyfrifoldeb am ardal fawr gan gynnwys Swydd Henffordd a De-Ddwyrain Cymru.

Dechreuodd ei yrfa yn y fyddin gyda Gwarchodlu Dreigiau’r Frenhines ac yna gyda chatrawd TA Iwmoniaeth Swydd Amwythig am ryw 25 mlynedd.  Mae’r Ymddiriedolwr gyda’r gatrawd a nifer o ymddiriedolaethau preifat eraill.

Ef yw Uchel Siryf cyfredol Gwent, mae’n mwynhau mynd allan ar ei feic modur, chwarae tennis a sboncen ac mae’n briod â Sarah gyda dau blentyn yn y Brifysgol.

Penodwyd Anto yn DL yn 2015.

Cilla Davies CBE

Penodwyd Cilla Davies yn Gadeirydd Cyngor Cynghori Ymddiriedolaeth y Tywysog yng Nghymru ym mis Mai 2013. Cilla oedd Cadeiryddes gyntaf Awdurdod Heddlu yng Nghymru, gan gadeirio Awdurdod Heddlu Gwent am bron i bum mlynedd cyn cyflwyniad Comisiynwyr yr Heddlu yn 2012. Mae Cilla’n Ynad Heddwch ac fe dderbyniodd OBE yn 2005 am ei gwaith cymunedol. Yn 2011, fe gafodd gymrodoriaeth anrhydeddus gan Brifysgol Casnewydd am ei gwasanaethau i gydlyniad cymunedol, cyfiawnder cymdeithasol a’i gwasanaethau i’r Brifysgol.

Mae Cilla wedi eistedd ar fyrddau nifer o gyrff cyhoeddus gan gynnwys Bwrdd Llywodraethu’r Brifysgol. Mae ei gwaith gyda phobl ifanc wedi dadrithio ac ar faterion cymunedol ehangach wedi arwain ati’n gweithio’n agos gyda’r Swyddfa Gartref a Llywodraeth Cymru. Mae ganddi gydnabyddiaeth genedlaethol am ei harbenigedd ar adeiladu cymunedau gwell a mwy diogel. Yn 2015, fe dderbyniodd Cilla CBE am wasanaethau gwirfoddol i’r gymuned yn Ne Cymru.

Mae Cilla’n briod i Gerald, mae ganddi dau o blant a phedwar o wyrion, mae hi’n mwynhau helpu yn yr eglwys yn ei phentref, yn eistedd ar y PCC ac yn helpu gyda’r glanhau a’r blodau.

Yn ei hamser hamdden mae Cilla’n mwynhau cerdded yn Sir Benfro a gwylio bywyd gwyllt, mae hi’n mwynhau garddio ond yn mwynhau bod yn wraig, yn fam ac yn fam-gu yn fwy na dim.

Penodwyd Cilla yn DL yn 2011.

Gerald Davies CBE

Mae Gerald wedi bod yn gysylltiedig â nifer o sefydliadau yng Nghymru. Yn eu plith roedd ei Gyfarwyddiaeth Anweithredol o HTV gan gynnwys ei Gadeiryddiaeth o HTV Wales. Roedd yn gadeirydd ar Glwb Busnes Caerdydd am 8 mlynedd gan gynnwys blwyddyn dathlu canmlwyddiant y Clwb yn 2012/13. Mae’n aelod o Orsedd y Beirdd yr Eisteddfod.

Mae wedi derbyn graddau a chymrodoriaethau oddi wrth sawl Prifysgol gan gynnwys Cymrodoriaeth Anrhydeddus o’i hen goleg, Coleg Emmanuel Caergrawnt.

Fe gyfrannodd Gerald fel awdur at dudalennau chwaraeon papur newydd y Times am dros 30 mlynedd ynghyd â gweithgareddau darlledu eraill.

Fe chwaraeodd rygbi dros Gymru a Llewod Prydain ac Iwerddon a daeth yn Gyfarwyddwr ar Undeb Rygbi Cymru ac yn aelod o’r Bwrdd Rygbi Rhyngwladol (wedi’i ailenwi’n Rygbi’r Byd). Roedd hefyd yn aelod o Fwrdd Llewod Prydain ac Iwerddon. Fe’i penodwyd yn rheolwr y Llewod yn Ne Affrica (2009) ac yn Gadeirydd ar ôl hynny (2009-2013). Mae wedi gwneud sawl ymgynghoriad busnes gan gynnwys Odgers Berntdson.

Fe dderbyniodd ei CBE am chwaraeon a’i waith gyda phobl ifanc (fel Cadeirydd a benodwyd gan y llywodraeth, fe helpodd sefydlu Asiantaeth Ieuenctid Cymru).

Mae Gerald yn briod i Cilla ac fel cwpl maen nhw wedi gwneud cyfraniad mawr i gymunedau De-Ddwyrain Cymru.

Fe benodwyd Gerald yn DL yn 1998.

Christopher “John” Freegard OBE

Rhwng 2001 a 2009, John oedd Rheolwr Gyfarwyddwr Cyngor Dinas Casnewydd ac fe dderbyniodd OBE yn 2008 am wasanaethau i lywodraeth leol. Cyn Casnewydd, roedd ganddo amrediad o uwch swyddi yn ymwneud ag adfywiad dinasoedd yn Lloegr.

Ers ymddeol, mae John wedi bod yn weithgar yn y sector elusennol ac nid er elw. Ar hyn o bryd mae’n Gadeirydd ar Brosiect Kaleidoscope, un o’r darparwyr mwyaf o wasanaethau camddefnyddio sylweddau yng Nghymru, Cadeirydd Archwilio Prifysgol De Cymru, llywodraethwr Coleg Gwent ac yn codi arian i ail-osod to Cadeirlan Gwynllyw.

Penodwyd John yn DL yn 2014.

Michael “Mike” Harry

Wedi derbyn ei addysg yn Ysgol Dean Close yn Cheltenham, fe ymunodd Mike â Chyffinwyr De Cymru (Catrawd Frenhinol Cymru yn ddiweddarach) o Sandhurst yn 1963.  Mae wedi gwasanaethu mewn nifer o rannau o’r byd gan weld rhyfela byw yn Borneo a Gogledd Iwerddon.  Fe reolodd 4ydd Bataliwn Catrawd Frenhinol Cymru cyn ymddeol yn 1989.

Yna cafodd cyfnod byr yn rhedeg ei fusnes ei hun cyn dod yn asiant tir ac ymddeol yn 2007.

Roedd Mike yn Uchel Siryf Gwent yn 2007-08 ac mae wedi bod yn Llywydd RBL Gwent ers 2002.

Mae Mike yn mwynhau chwarae golff (roedd yn gapten ar Glwb Golff Sir Fynwy yn 2009), hwylio a sgïo.

Mae’n briod â Libby gyda thri o blant ac wyth o wyrion.

Fe’i penodwyd yn DL yn 2011.

Jack Hanbury DL, DPhil, FSA

Jack yw rheolwr Ystâd Parc Pont-y-pŵl.

Roedd yn Uchel Siryf yn 2001 ac fe’i penodwyd yn DL yn 2003.

Ben Herbert

Magwyd Ben yn Sir Fynwy ble mae nawr yn byw ar ôl cyfnod yn Llundain yn gweithio yn y sector tai.

Mae’n Syrfëwr Siartredig ac yn Gyfarwyddwr Cwmni. Mae Ben ar Fwrdd Cynghori Cymru yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol ac yn gyn Aelod o Fwrdd y Gymdeithas Goedwigaeth Frenhinol. Mae’n dweud bod ei diddordebau’n cynnwys “popeth gwledig”.

Mae Ben yn briod i Sarah ac mae ganddynt dri o blant o oedran ysgol.

Fe benodwyd Ben yn DL yn 2015.

Murray Kerr

Wedi’i addysgu yn Academi Murray, Glasgow, fe ymunodd Murray â Coats Vyella fel rheolwr dan hyfforddiant ac fe weithiodd i’r grŵp mewn amryw rannau o’r DU cyn symud i Gymru yn 1978 i sefydlu ei gwmni pecynnu a gweithgynhyrchu yn Llantrisant.

Cyn gwerthu’r cwmni hwn yn 1998, mae wedi gweithio mewn nifer o rolau ymgynghori busnes ac yn y sector TGCh. Mae Murray wedi bod yn llywodraethwr o Ysgol Trefynwy ac fe ymddeolodd yn ddiweddar fel Cadeirydd ar ôl pymtheg mlynedd. Mae’n lifreiwr o Gwmni Haberdashers ac mae wedi bod yn aelod o banel ac yn fentor i Ymddiriedolaeth y Tywysog ym Mryste.

Mae Murray’n byw yn Nyffryn Wysg ac yn mwynhau hwylio, chwarae tennis a sboncen ac yn cymryd rhan mewn amryw weithgareddau gwledig. Mae ganddo drwydded peilot PPL ac mae’n briod â Joanna, mae ganddynt dri o blant a dau o wyrion.

Roedd Murray yn Uchel Siryf Gwent yn 1997 ac fe’i penodwyd yn DL yn 2006.

Laura Kelway-Bamber

Addysgwyd Laura yng Ngholeg Chweched Dosbarth St. Mary’s Wantage a Godalming.

Wedi gadael yr ysgol fe gwblhaodd hyfforddiant yn Null Montessori o Addysg ac ar ôl hynny fe ddysgodd am naw mlynedd mewn dwy feithrinfa yn Llundain.

Yn 1984 bu Laura briodi milwr a byw am bedair blynedd yng nghanolfan y fyddin.

Yn 1990 fe symudodd y teulu i Sir Fynwy ac maen nhw wedi byw yno ers hynny.

Tra’n magu tri o blant fe weithiodd Laura yn gwerthu gemwaith, fe wirfoddolodd yn Oxfam, fe wasanaethodd ar gorff llywodraethu Ysgol Gynradd Dell yng Nghas-gwent, fe sefydlodd ei busnes deunydd ysgrifennu ei hun ac fe wasanaethodd ar gorff llywodraethu Ysgolion Haberdashers Trefynwy.

Yn 2011, fe lansiodd Laura a’i gŵr fusnes dodrefn wedi’u clustogi ar-lein o’r enw The Headboard Workshop. Ers hynny maen nhw wedi caffael cwmni arall sydd wedi cael ei ail-frandio fel The Footstool Workshop. Mae’r cynnyrch yn cael eu gwneud yng Nghymru ac ar hyn o bryd mae’r cwmni’n cyflogi un deg wyth o bobl.

Mae Laura wedi bod yn briod am 32 mlynedd ac mae ganddi tri o wyrion.

Penodwyd Laura yn DL ym mis Gorffennaf 2015.

Ross Murray

Mae Ross Murray yn Syrfëwr Siartredig ac ar hyn o bryd (2015/16) ef yw Llywydd y Gymdeithas Tir a Busnesau Cefn Gwlad. Yn flaenorol roedd yn aelod o Luoedd Arfog ei Mawrhydi.

Mae Ross yn byw ger y Fenni ac mae’n briod gyda thri o blant.

Fe’i penodwyd yn DL yn 2000.

Fiona Peel

Fe gymhwysodd Fiona fel nyrs yn 1973 yn dilyn hyfforddiant yn ysbyty St Thomas yn Llundain ac yna yn 1977 fe raddiodd gyda gradd anrhydedd mewn Hanes o Brifysgol Caerwysg.

Mae Fiona wedi gwneud nifer o swyddi yn ymwneud â’u diddordebau a’i chefndir meddygol, gan gynnwys: Mae’n aelod o Gyngor Prifysgol Caerdydd a Choleg Meddyginiaeth Prifysgol Cymru. Dros yr ugain mlynedd diwethaf mae Fiona wedi cadeirio nifer o sefydliadau Iechyd gan gynnwys Iechyd Lleol Caerdydd, Grŵp Cydlynu Gwasanaethau Canser, Grŵp Cydlynu Rhwydwaith Cardiaidd, Awdurdod Iechyd Gwent, Cymuned Gwent a’r Ymddiriedolaeth Iechyd Meddwl ac fe eisteddodd y Cyngor Meddygol Cyffredinol.

Ar hyn o bryd mae hi’n ymddiriedolwr o’r elusen canser Tenovus, aelod lleyg o’r Cyngor Optegol Cyffredinol yn cynrychioli Cymru ac yn Gadeirydd Canolfan Arloesi ym maes Gwella Clwyfau Cymru, grŵp ymroddedig i wella ymchwil i mewn i wella clwyfau cronig.

Roedd Fiona hefyd yn gyd-berchennog o fferm ffrwythau fawr y tu allan i Gasnewydd ac mae’n dywysydd twristiaid lleol sy’n galluogi iddi rannu ei brwdfrydedd dros wlad Cymru.

Mae ganddi tair merch sy’n byw mewn amryw rannau o’r byd.

Roedd Fiona yn Uchel Siryf De Morgannwg yn 2004 ac fe’i penodwyd yn DL Gwent yn 1999.

Andrew Tuggey CBE DL

Ar ôl mynychu Ysgol Reading, RMA Sandhurst a RMCS Shrivenham gan ennill BSc (Peir), fe gomisiynwyd Andrew gan y Peirianyddion Brenhinol yn 1968; roedd ei yrfa filwrol yn cynnwys chwe blynedd gyda Pheirianyddion Gyrca y Frenhines, rheoli Peirianyddion Brenhinol Sir Fynwy (Milisia), cyswllt â’r FCO, Prif Weithredwr a Chymdeithas Ysgrifennydd y Gymanwlad DU 2004, Uchel Siryf Gwent 2015.

Ar hyn o bryd mae Andrew yn Gadeirydd ABF Apêl Elusennol Milwyr Gwent, Llywydd RE Sefydliad Trefynwy, Llywydd Cadetiaid y Môr Casnewydd, Noddwr 7 Cornel (y Fenni), Is-lywydd Côr Meibion Pen-y-bont ar Ogwr, Is-lywydd Sgowtiaid Gwent, Ymddiriedolwr Catrodol RMonRE(M), Cadeirydd Panel Cronfa Gymunedol Uchel Siryfion Gwent, Pwyllgor Llywio Ffrind i Me, Ymddiriedolaeth Les y Gyrcas

Mae ganddo ddiddordeb penodol mewn cysylltiadau rhyngwladol, cysylltiadau cymunedol, addysg, deialog rhwng crefyddau, pobl ifanc ac mae ei hobïau’n cynnwys campau gwledig ac awyr agored, hwylio, sgïo, canu corawl, ei deulu, bale ac opera, teithio

Mae Andrew’n byw y tu allan i Drefynwy ac mae’n briod i Clare, mae ganddo tri mab a thri o wyrion.

Fe’i penodwyd yn DL ym mis Ionawr 2006 ac yn Ddirprwy Arglwydd Raglaw ym mis Mai 2016

Y Gwir Barchedig Dominic Walker OGS

Dominic Walker oedd esgob Trefynwy am dros ddeng mlynedd – mae’r esgobaeth yn fras yn cynnwys ardal Gwent. Fe ymddeolodd yn 2013. Mae ganddo raddau yn niwinyddiaeth o Brifysgol Llundain ac yn y gyfraith o Brifysgol Cymru a doethuriaeth anrhydeddus o Brifysgol Brighton. Mae’n aelod o urdd grefyddol o’r enw Urdd y Bugail Da.

Roedd Dominic yn offeiriad plwyf yn ardal Elephant and Castle yn Llundain ac yna daeth yn ficer yn Brighton cyn cael ei benodi’r Esgob Reading yn 1997.  Fe’i etholwyd i olynu Rowan Williams fel Esgob Trefynwy yn 2003.

Mae wedi bod yn rhan o lywodraethu prifysgolion ac ysgolion, amrediad eang o elusennau ac mae wedi ysgrifennu a darlithio. Mae ganddo ddiddordeb mewn lles anifeiliaid ac mae’n is-lywydd anrhydeddus o’r RSPCA ac yn llywydd y Gymdeithas Anglicanaidd dros Les Anifeiliaid. Mae’n noddwr nifer o elusennau a grwpiau gan gynnwys Ffrindiau Morwyn Tyndyrn. Mae ganddo ddiddordeb mewn materion iechyd meddwl a materion yn ymwneud â heddwch a chyfiawnder.

Roedd mam Dominic yn un o ddeg o blant y’u magwyd yn Abertyleri felly mae ganddo berthnasau’n byw yn y sir ac mae’n cynorthwyo yng ngrŵp Trefynwy o blwyfi. Yn rhinwedd ei rôl fel Esgob mae’r ymweld â’r lleianod yn Lleiandy Tymawr. Yn ei amser hamdden mae’n mwynhau gweithio ar ei randir.

Fe’i penodwyd yn Ddirprwy Raglaw ym mis Ebrill 2014.